Chọn sai loại vòng bi cho từng khu vực trong nhà máy giấy là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hỏng hóc sớm, đặc biệt ở các khu vực chịu tải cao và nhiệt độ biến đổi lớn.
Khi vòng bi được chọn chỉ dựa trên thông số kỹ thuật danh nghĩa mà bỏ qua điều kiện vận hành thực tế như độ biến dạng của gối đỡ, nhiệt độ làm việc hoặc độ lệch trục, tuổi thọ hoạt động có thể giảm đến 86%.
Ví dụ, tại một nhà máy ở Ấn Độ, vòng bi SKF 23144 C/C/W33 lắp ở trục sấy bị mòn rãnh, lỏng ê-cu do chọn sai độ rơ và lực siết - dù loại vòng bi về lý thuyết là đúng. Các lỗi tương tự cũng xuất hiện ở khu ép, khi vòng bi không chịu được nhiệt, hoặc ở bơm và hộp số bị nhiễm bẩn và rung động cao.
Giải pháp hiệu quả bao gồm: sử dụng vòng bi CARB ở khu ép tải lớn, vòng bi chịu nhiệt cao có xử lý nhiệt và mỡ đặc chủng, và thiết kế lại gối đỡ để tối ưu phân bố tải. Việc hiểu rõ từng khu vực và chọn đúng loại vòng bi không chỉ kéo dài tuổi thọ thiết bị mà còn giảm nguy cơ dừng máy đột ngột – điều mà bất kỳ quản lý bảo trì nào cũng muốn tránh bằng mọi giá.
Xem ngay: Checklist chọn vòng bi ngành giấy cho từng khu vực máy xeo
Chọn khe hở vòng bi không phù hợp, đặc biệt dùng C3 thay vì C4 cho trục sấy, là nguyên nhân hàng đầu gây kẹt nhiệt trong ngành giấy Việt Nam từ 2019 đến 2024.
Trong môi trường sấy >100°C, khe hở C3 không đủ để bù trừ độ giãn nở nhiệt giữa trục và vỏ ổ, dẫn đến trạng thái tiền tải và bó kẹt sau vài giờ vận hành. Dữ liệu từ các nhà máy lớn cho thấy nhiều trường hợp lỗi bị chẩn đoán nhầm là do bôi trơn, thay vì do khe hở không đạt yêu cầu vận hành nhiệt.
Trong giai đoạn 2022–2024, nhiều nhà máy tiên tiến như Cheng Loong và Lee & Man đã chuyển sang dùng ổ C4 theo khuyến nghị OEM. Mặc dù hiện tượng "rung lỏng" lúc máy nguội tăng lên, nhưng đây là dấu hiệu hoạt động bình thường và giảm rõ số ca kẹt trục nghiêm trọng.
Các kỹ sư hiện trường xác minh khe hở qua ISO 5753 và phân tích nhiệt độ giữa trục và vỏ ổ. Nếu chênh lệch vượt 15°C, rất có thể vòng bi đã mất khe hở ban đầu. Trường hợp thực tế tại Vina Kraft nhấn mạnh tầm quan trọng của chuỗi cung ứng đáng tin cậy: ổ “gắn mác C4” nhưng không đạt chuẩn dẫn đến rung cao và thay thế sớm.
Kết luận: Luôn chọn ổ C4 cho trục sấy hơi, kiểm tra khe hở trước khi lắp và giám sát nhiệt độ trong 4 giờ đầu sau khởi động để ngăn ngừa kẹt nhiệt.
Bôi trơn sai loại mỡ hoặc chu kỳ là nguyên nhân hàng đầu khiến vòng bi ngành giấy hỏng sớm.
Từ 50–90% sự cố vòng bi trong nhà máy giấy có liên quan đến lỗi bôi trơn, đặc biệt là chọn sai loại mỡ hoặc sai chu kỳ tra lại.
Tại khu vực ép, áp lực tải nặng và độ ẩm cao khiến vòng bi dễ hỏng nếu dầu gốc trong mỡ không đạt độ nhớt yêu cầu. Tại khu vực sấy, nhiệt độ lên đến 125°C đẩy nhanh quá trình ôxy hóa, làm dầu đóng cặn và tắc nghẽn đường cấp. Nếu chọn sai mỡ, màng dầu bảo vệ bị phá vỡ, dẫn đến ma sát kim loại – nguyên nhân chính gây nứt bề mặt và bong tróc sớm.
Đặc biệt, ở phần tạo hình (wet end), nơi có tới 99% độ ẩm, mỡ không chỉ bôi trơn mà còn đóng vai trò như “lớp đệm chống nước”. Việc chọn mỡ không đủ khả năng chống nước sẽ gây ăn mòn nghiêm trọng. Các hãng lớn như SKF, NSK khuyến cáo dùng dầu tuần hoàn cho khu vực nhiệt cao, còn 80–90% ứng dụng wet end nên dùng mỡ nhôm chống nước.
Để tránh hỏng hóc sớm, kỹ sư bảo trì cần phối hợp với nhà cung cấp để xác định đúng loại mỡ theo từng khu vực và thiết lập chu kỳ tra mỡ tối ưu dựa trên điều kiện vận hành.
Lắp đặt sai và căn chỉnh lệch là nguyên nhân gây ra đến 60% sự cố vòng bi ngành giấy, làm giảm tuổi thọ thiết bị và tăng nguy cơ dừng máy đột xuất.
Tại các nhà máy giấy, việc lắp đặt không đúng – như ép lắp, chọn sai công cụ, hoặc tiền tải không chuẩn – dẫn đến tải trọng dư thừa và biến dạng bề mặt. Tệ hơn, lệch trục do căn chỉnh tĩnh hoặc bỏ qua biến thiên nhiệt ở cụm sấy tạo ra lực dọc trục vượt ngưỡng chịu đựng, làm hỏng vòng bi sớm.
Tại Việt Nam, các báo cáo cho thấy SOP hiện hành thường không được thực hiện đúng do thiếu đào tạo thực tế, đặc biệt với thiết bị căn chỉnh laser và công cụ chẩn đoán. Việc lệch trục vài phần nghìn inch – tuy nhỏ – có thể gây thiệt hại hàng tỷ đồng mỗi lần dừng máy, nhất là khi vòng bi phải nhập khẩu và kiểm định hải quan kéo dài.
Giải pháp không nằm ở việc thay thế vòng bi, mà ở cải thiện kỹ năng lắp đặt: đào tạo thực chiến, đánh giá năng lực định kỳ, và đầu tư công cụ đo đạc hiện đại. Một vòng bi giá 800 đô có thể cứu hàng triệu đô doanh thu nếu được lắp đúng ngay từ đầu.
Vòng bi ngành giấy thường hỏng sớm do môi trường làm việc khắc nghiệt, đặc biệt là độ ẩm cao và bụi bẩn gây nhiễm bẩn bên trong.
Trong các nhà máy giấy, phần “wet end” tiếp xúc trực tiếp với bột giấy, hơi nước và hóa chất khiến ổ bi nhanh bị ăn mòn, giảm tuổi thọ còn 50.000–100.000 giờ - chỉ bằng phân nửa so với các khu vực khô hơn như dàn sấy.
Nước thấm vào mỡ bôi trơn vượt ngưỡng 0.05% sẽ tạo thành nhũ tương, sinh axit ăn mòn và cặn bám - từ đó phá hủy lớp bảo vệ và đẩy nhanh quá trình oxy hóa. Trong khi đó, bụi bẩn và hạt vi mô từ bột giấy gây trầy xước bề mặt vòng bi, làm tăng ma sát và nhiệt độ vận hành.
Để đối phó, các nhà máy quốc tế áp dụng vòng bi kín, phớt labyrinth, mỡ canxi sulfonat chống nước và hệ thống bôi trơn tự động nhằm giảm lỗi do con người. Ngoài ra, kiểm tra nhiệt độ, rung động và mẫu mỡ định kỳ giúp phát hiện hỏng hóc sớm.
Nếu bạn là quản lý bảo trì tại nhà máy giấy Việt Nam, giải pháp không chỉ nằm ở chất lượng vòng bi, mà là sự kết hợp giữa bảo vệ, giám sát và trách nhiệm kỹ thuật - thứ giúp bạn tránh rủi ro và yên tâm sản xuất.
Vòng bi ngành giấy thường hỏng sớm do nguồn cung không ổn định và chất lượng khó kiểm soát, đặc biệt khi doanh nghiệp mua phải hàng giả hoặc thiếu chứng chỉ CO/CQ.
Tại Việt Nam, vấn nạn vòng bi giả tràn lan gây thiệt hại lớn cho các nhà máy, đặc biệt trong ngành giấy – nơi điều kiện vận hành ẩm ướt và nhiều tạp chất đẩy nhanh hao mòn nếu dùng vòng bi không chính hãng . Trong năm 2025, hơn 29.000 vòng bi giả mang nhãn SKF bị phát hiện tại Hà Nội, bao gồm cả loại cỡ lớn chuyên dùng cho ngành công nghiệp nặng.
Không chỉ vậy, sự thay đổi trong quy định cấp CO/CQ khiến doanh nghiệp dễ gặp rủi ro khi nhà cung cấp không đủ năng lực truy xuất nguồn gốc . Việc thiếu minh bạch có thể dẫn đến hậu quả tài chính nghiêm trọng khi máy dừng vì hỏng vòng bi—mỗi giờ trễ sản xuất có thể thiệt hại hàng trăm triệu đồng .
Để tránh tổn thất, các nhà máy nên chọn nhà cung cấp có hỗ trợ kỹ thuật tại chỗ, chính sách bảo hành rõ ràng và kiểm định nguồn gốc chặt chẽ.
Ngăn chặn lỗi vòng bi sớm không phải chuyện may rủi mà là quyết định kỹ thuật có cơ sở. Từ chọn đúng chất bôi trơn, canh chỉnh lắp đặt, đến giám sát vận hành mỗi bước đều đáng để làm nghiêm túc. Đừng đợi đến lúc máy đứng mới đi tìm giải pháp: Bejako sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật tận nơi và cung cấp vòng bi ZWZ đúng chuẩn, đúng lúc, đúng giá. Tìm hiểu thêm tại: https://bejako.vn
Tuổi thọ bình thường của vòng bi ngành giấy ở khu vực sấy là bao lâu?
Trong điều kiện lý tưởng, tuổi thọ lý thuyết của vòng bi khu vực sấy có thể vượt 200.000 giờ, nhưng tuổi thọ thực tế thường chỉ đạt 80.000–100.000 giờ do điều kiện vận hành khắc nghiệt .
Bao lâu thì được xem là hỏng sớm?
Nếu vòng bi hỏng trước 40.000 giờ (khoảng dưới 5 năm), đặc biệt dưới 26.000 giờ (3 năm), thì đây được coi là hỏng bất thường – cần điều tra nguyên nhân gốc .
Dấu hiệu hỏng bất thường là gì?
Hỏng không do mỏi như gỉ sét, nứt, hoặc vết trượt là dấu hiệu chính. Nhiệt độ vượt 90°C liên tục hoặc rung động vượt chuẩn ISO 10816-3 cũng là tín hiệu cảnh báo .
Khí hậu Việt Nam ảnh hưởng ra sao?
Độ ẩm cao gây ngưng tụ khi máy nguội, dễ dẫn đến ăn mòn tĩnh. Cần duy trì tuần hoàn dầu trong giai đoạn làm mát .
