Vòng bi mâm xoay không răng là loại ổ đỡ xoay có tải trọng lớn nhưng không truyền động trực tiếp, được thiết kế không có răng trên vành trong hoặc vành ngoài.
Chúng gồm hai vành thép cường lực với rãnh lăn được gia công chính xác, kết hợp cùng bi hoặc con lăn phân cách bởi vòng đệm và được bảo vệ bằng phớt cao su chống bụi. Không giống loại có răng tích hợp, thiết kế này không truyền mô-men xoắn qua bánh răng mà nhờ vào liên kết bu lông và ma sát giữa vành ổ và khung máy.
Nhờ loại bỏ cơ cấu bánh răng, vòng bi mâm xoay không răng vận hành êm hơn, dễ bảo trì và đạt tốc độ quay cao hơn lý tưởng cho các ứng dụng đòi hỏi sạch sẽ, tốc độ hoặc độ chính xác như máy chụp cắt lớp, dây chuyền đóng gói và radar chính xác cao.
.jpg)
Vòng bi mâm xoay không răng được sử dụng rộng rãi trong các ngành yêu cầu độ tin cậy cao và bảo trì tối thiểu, đặc biệt hiệu quả trong môi trường khắc nghiệt hoặc hoạt động liên tục.
Khi máy chạy >6.000 giờ/năm và chi phí dừng máy >5 triệu đồng/giờ, vòng bi không răng giúp rút ngắn hoàn vốn còn <18 tháng, phù hợp cho hệ thống quan trọng cần độ tin cậy dài hạn.
Chọn sai vòng bi mâm xoay không răng có thể gây trượt mô-men xoắn, biến dạng kết cấu và hỏng vòng bi do sai lệch lắp đặt hoặc bôi trơn sai cách.
Không giống như loại có răng, vòng bi không răng dễ gặp trượt mô-men xoắn nếu đánh giá sai lực giữ – dẫn đến mất kiểm soát vị trí. Các chuyển động siêu nhỏ do thiếu áp suất ép đủ tạo ra vết lõm giả ("false brinelling") làm hỏng bề mặt tiếp xúc.
Lỗi lắp đặt là rủi ro nghiêm trọng nhất: nếu mặt bích không phẳng tuyệt đối, vòng bi bị méo thành dạng “bánh khoai tây”, gây ma sát không đều và quá tải cho hệ truyền động. Trong môi trường công nghiệp Việt Nam, độ ẩm cao và bụi mịn từ công trình còn đẩy nhanh tình trạng hỏng dầu mỡ và ăn mòn.
Sai lệch bôi trơn – đặc biệt khi trộn mỡ gốc lithium với gốc sulfonate – khiến dầu tách lớp, gây mòn lăn hoặc bong tróc. Theo kỹ sư bảo trì tại Việt Nam, hỏng phớt chắn là dấu hiệu đầu tiên, khi bụi kết hợp mỡ tạo thành “hợp chất mài mòn” phá hủy vòng bi từ bên trong.
Để tránh các rủi ro này, cần kiểm tra độ phẳng theo DIN 1101, siết bu-lông đúng lực, chọn đúng loại mỡ chịu nước, và che chắn phớt hiệu quả.
ZWZ là lựa chọn thay thế đáng tin cậy cho SKF chủ yếu nhờ giá thành cạnh tranh và khả năng đáp ứng linh hoạt trong các dự án công nghiệp.
Mặc dù SKF vượt trội về tuổi thọ mỏi (30.000 giờ so với 20.000 giờ) và được chứng nhận quốc tế như ISO 19901 hay DNV GL, ZWZ vẫn đáp ứng đủ tiêu chuẩn tải trọng trong nhiều tình huống vận hành nhờ thiết kế cấu trúc ổn định.
Đặc biệt, ZWZ thường có giá thấp hơn 40–60% so với SKF trong cùng phân khúc vòng bi mâm xoay không răng, giúp tiết kiệm ngân sách đáng kể – nhất là ở các dự án nhạy cảm về chi phí.
Ngoài ra, thời gian giao hàng của ZWZ có thể rút ngắn chỉ còn 72 ngày, phù hợp với các dự án cần triển khai nhanh. Tuy chưa có đủ dữ liệu định lượng về hiệu suất vận hành lâu dài, ZWZ vẫn được ưa chuộng ở các nhà máy cần giao nhanh, giá tốt và chấp nhận rủi ro bảo trì cao hơn.
ZWZ là lựa chọn thay thế đáng tin cậy cho SKF chủ yếu nhờ giá thành cạnh tranh và khả năng đáp ứng linh hoạt trong các dự án công nghiệp.
Mặc dù SKF vượt trội về tuổi thọ mỏi (30.000 giờ so với 20.000 giờ) và được chứng nhận quốc tế như ISO 19901 hay DNV GL, ZWZ vẫn đáp ứng đủ tiêu chuẩn tải trọng trong nhiều tình huống vận hành nhờ thiết kế cấu trúc ổn định.
Đặc biệt, ZWZ thường có giá thấp hơn 40–60% so với SKF trong cùng phân khúc vòng bi mâm xoay không răng, giúp tiết kiệm ngân sách đáng kể – nhất là ở các dự án nhạy cảm về chi phí. Ngoài ra, thời gian giao hàng của ZWZ có thể rút ngắn chỉ còn 72 ngày, phù hợp với các dự án cần triển khai nhanh.
Nghiên cứu điển hình: ZWZ trong ngành điện gió và máy móc công nghiệp nặng
Năm 2023, ZWZ khởi động dự án vòng bi trục chính tuabin gió dòng "Legacy" tại Đại Liên với tổng vốn đầu tư 1 tỷ nhân dân tệ, công suất 36.000 bộ/năm. Dòng sản phẩm này đã được triển khai tại nhiều trang trại điện gió quy mô lớn trong và ngoài khơi, góp phần phá vỡ thế độc quyền công nghệ nước ngoài và thúc đẩy nội địa hóa thiết bị năng lượng mới.
Trong ngành máy móc xây dựng, ZWZ cung cấp vòng bi cốt lõi cho 10 thương hiệu hàng đầu như XCMG, Zoomlion, phục vụ máy xúc, máy khoan hầm, máy nâng và máy khai khoáng. Một số dòng đặc biệt như vòng bi xoay cho máy xúc cỡ lớn đạt độ chính xác ±0,02mm và tuổi thọ trên 20.000 giờ.
ZWZ cũng chứng minh khả năng hoạt động ổn định trong môi trường khắc nghiệt: vòng bi chống ăn mòn cho cần cẩu cảng biển, chịu nhiệt 500℃ cho nhà máy thép, độ chính xác micromet cho máy mài, và khả năng chống va đập cao trong khai thác mỏ.
Theo báo cáo năm 2025, ZWZ nằm trong top 3 thị phần vòng bi xoay tại Trung Quốc, góp phần giảm phụ thuộc vào thương hiệu ngoại khi thị phần nhập khẩu giảm từ 21,6% (2019) còn 13,8% (2025).
Để chọn đúng vòng bi mâm xoay không răng ZWZ, bạn cần tuân thủ đầy đủ 6 tiêu chí kỹ thuật sau để đảm bảo độ bền, an toàn và hiệu suất thiết bị.
1. Tính toán tải trọng:
Áp dụng công thức chuẩn để tính lực trục (Fa) và mô men lật (Mt), sau đó so sánh với tải trọng định mức (Far, Mtr). Cần áp dụng hệ số tải phù hợp (1.0–2.5) và tuân thủ TCVN để tránh chọn sai kích thước – nguyên nhân của 40–50% sự cố vòng bi.
2. Độ phẳng và độ nhám mặt bích:
Bề mặt lắp phải phẳng đều quanh chu vi: tối đa 0.09mm lệch phẳng cho vòng 500–750mm, và 0.2mm cho vòng 1000–1500mm. Chiều dày kết cấu tối thiểu là 25–50mm tùy kích thước. Ra không vượt quá 12.5μm giúp phân bố tải đều, tránh nứt hỏng raceway.
3. Bu lông và quy trình siết:
Bu lông tối thiểu cấp 8.8. Siết 3 bước: 30% – 50% – 100% mô men. Ví dụ, M16 (10.9) cần 246 N·m. Dùng keo ren đúng chuẩn và đánh dấu kiểm tra nhanh để phát hiện lỏng – nguyên nhân dẫn đến rung và mòn sớm.
4. Dầu mỡ và bảo dưỡng:
Dùng mỡ gốc polyurea (Sinopec 7029D, Shell Gadus S5...) nhiệt độ -40°C đến +180°C. Tiêm mỡ đến khi trào kín phớt, xoay nhẹ để phân bổ đều. Tần suất châm mỡ từ 20–500 giờ tùy môi trường, giúp giảm hỏng vòng bi 73%, tiết kiệm chi phí lớn.
5. Kiểm tra chứng chỉ:
Xác minh CoC, mã CR và tiêu chuẩn TCVN. Đảm bảo vòng bi không bị từ chối nghiệm thu hoặc mất hiệu lực bảo hành vì dùng sai nguồn không được chứng nhận.
6. Theo dõi mài mòn:
Dùng đồng hồ so kiểm tra độ rơ nghiêng tại 50% tải. Ví dụ, vòng bi Ø640–830mm không vượt quá 1.4mm độ rơ thêm. Thay vòng kịp thời để tránh sự cố gây ngừng máy hàng trăm triệu mỗi giờ.
Áp dụng đủ checklist giúp tăng tuổi thọ vòng bi gấp 5 lần, giảm 73% thời gian dừng máy và tiết kiệm 25–50% chi phí bảo trì.
Hãy chuẩn hóa ngay quy trình lắp đặt để tối ưu toàn bộ hệ thống.
| Tiêu chí kỹ thuật | Vòng bi mâm xoay có răng | Vòng bi mâm xoay không răng |
|---|---|---|
| Bảo trì & độ bền | Cần bôi trơn răng, kiểm tra khe hở và thay thế định kỳ – tăng 40–60% thời gian bảo trì/năm | Không có răng nên giảm hao mòn – độ tin cậy cao hơn, ít hỏng hóc gấp 2–3 lần |
| Tiếng ồn vận hành | Gây rung và ồn cao do ăn khớp bánh răng – 75–85 dB(A) | Êm hơn nhờ tiếp xúc lăn – 60–70 dB(A), giảm cảm nhận tiếng ồn đến 70% |
| Thiết kế & lắp đặt | Yêu cầu không gian lớn cho răng – giới hạn tích hợp | Gọn hơn đến 30% không gian, phù hợp robot, thiết bị y tế, radar |
| Chi phí đầu tư ban đầu | Đắt hơn do cần gia công răng chính xác – cao hơn 25–40% | Thiết kế đơn giản, giá rẻ hơn |
| Chi phí vòng đời (LCC) | Tốn bảo trì, phụ tùng, dừng máy – gấp 1.8–2.5 lần chi phí đầu tư ban đầu | TCO chỉ bằng 60–70% so với có răng – tối ưu cho 80% ứng dụng công nghiệp hiện đại |
| Ứng dụng điển hình nên chọn | Cần khóa tự hãm, chịu va đập mạnh như máy xúc, cẩu cảng | Cần êm, nhanh, tiết kiệm không gian như điện gió, robot, radar, y tế |
| Tình hình cung ứng thị trường | Chậm hơn 2–4 tuần do xử lý nhiệt & kiểm tra răng | Có sẵn trên 80% đơn hàng tiêu chuẩn – giảm rủi ro đứt hàng, phù hợp quản lý tồn kho |
Chọn vòng bi có răng nếu cần tự hãm hoặc vận hành trong môi trường cực kỳ khắc nghiệt. Ưu tiên không răng nếu bạn cần tối ưu chi phí, không gian, tiếng ồn và tính sẵn hàng.
→ Với hơn 80% thiết bị công nghiệp hiện đại, vòng bi không răng mang lại hiệu quả kinh tế và độ tin cậy vượt trội.
Giữa chênh lệch giá 23% và hiệu năng bằng 80% so với SKF, vòng bi mâm xoay không răng ZWZ phù hợp khi tốc độ dưới 30.000 rpm và thiết bị không dùng để xuất khẩu. Nếu bạn đang cân nhắc yếu tố “tổng chi phí sở hữu” thay vì giá mua ban đầu, lựa chọn đúng vòng bi là quyết định bảo vệ uy tín và hiệu quả vận hành.
Tìm hiểu chi tiết tại bejako.vn - đơn vị ủy quyền ZWZ công nghiệp nặng tại Việt Nam, hỗ trợ kỹ thuật & kiểm tra mã hàng chuẩn xác.
